Slide 1
Natuurvrienden Susteren
Slide 2
Heemkundevereniging Susteren

Archeologie en het vrouwenklooster van Susteren

Het zal menigeen nog in het geheugen liggen dat in het begin van de  negentiger jaren opgravingen hebben plaatsgevonden in het terrein ten noorden aan de Amelbergakerk. Een terrein tijdens mijn lagere schooljaren nog in gebruik als voetbalveldje en crossterrein voor fietsen. Dertig jaar na de aanvang van de werkzaamheden is nu eindelijk het werk afgerond met een boek en vanaf januari worden nog 1300 pagina’s met resultaten op internet geplaatst:

Henk Stoepker, Het klooster va Susteren (714-1802); Archeologisch onderzoek van een Karolingische abdij en een adellijk vrouwenstift.
Uitgegeven door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed: Nederlandse Archeologische Rapporten 73, 283 pagina’s.
Jean Crapts heeft uitgezocht dat het boekwerk gratis te downloaden is van: https://www.archeologieinnederland.nl/publicaties

De resultaten zijn wellicht enigszins schokkend te noemen, wanneer u vertrouwen stelde in het verhaal van Willibrord in 714 mannenklooster, 881 wordt dat verwoest en daarna prachtig opgebouwd al dan niet met de ondersteuning van Koning Zwentibold, in de kerk in 900 begraven en de rijke 10e eeuw waarin Amelberga en zeker ook de koningsdochters abdissen waren, koningskinderen uit zowel de keizerlijke familie der Karolingers als ook uit de keizerljke familie van de Ottonen.

De 10e eeuw, dé tijd van rijkdom, een prachtige bouw van een Karolingische kerk, zij blijkt archeologisch ‘leeg’ of beter gezegd armmoedig. En dat de Noormannen het mannenklooster verwoestten – vergeet het maar, zij kwamen veel te laat. 

Leest u maar de volgende regels uit het hoofdstuk conclusies van Henk Stoepker:
Als er een overgang van een mannen- naar een vrouwenklooster is geweest, dan heeft die nog in de achtste eeuw plaatsgevonden.
Uit de graven blijkt dat er in de achtste of vroege negende eeuw al vrouwen aanwezig waren.
Ook de sieraden (halssnoeren met glazen pronkkralen en met email en steentjes ingelegde fibulae) laten zien dat er al in de eerste helft van de negende eeuw vrouwen in het klooster woonden.

Enerzijds zien we dat er archeologisch kennelijk geen aanwijzingen zijn van een overgang van mannen- naar vrouwenklooster (al zal menigeen zeggen, maar het blijft wel mogelijk) en anderzijds leveren grafveld en sieraden materiaal om relatief zeker te kunnen aannemen dat het klooster al vanaf 750/800 zeker een vrouwen- of een dubbelklooster was, zoals het  feitelijk ook tussen 1050/1150 en 1800 is geweest.
Men kan wel zeggen dat nadere onderzoeken resultaten opleveren die misschien iets anders zouden kunnen gaan  duiden, het zij zo; nu moeten we roeien met de riemen die we hebben en die spreken ontegenzeggelijk uit:

In Susteren werd eind 7e / begin 8ste eeuw een vrouwenklooster gesticht.
De eerste abdis was Amelberga (eerste patroonheilige van de kerk)
Albericus en Gregorius bezochten haar vaak (tweede patroonheiligen)
Koning Sanderbout  was de stichter van het klooster.
Dit verhaal schreef Gilles van Orval acht eeuwen geleden!
(waarbij een onjuiste aanname van Gilles:
hij meende dat Sanderbout Zwentibold was, zoals we ook al bij Hendrik van Veldeke constateren).

Wil Schulpen