We treffen aan het eind van het plein bij nummer 30 en maquette op een poortgebouwtje aan met de titel nootdag. Dit gaat terug op de sage dat er bij een van de pestepidemieën die de stad teisterde vrijwel de hele stad aan de deze stierf. Ook de stadsschutterij werd getroffen en van de vijfentwintig schutten waren er al velen gestorven toen twee besloten zich maar af te zonderen op de wal. Ze gingen onder een van de walnotenbomen zitten en hadden het nodige bier ingeslagen. OP deze wijze overleefden deze twee als enige van de schutten de pestepidemie. Jaren later toen de stad weer opgebloeid was en de er weer 25 schuttenbroeders waren werd door de schutten besloten om het gebeuren jaarlijks te herdenken. En zo was de traditionele gezondheidsdag geboren, een dag waar walnoten en bier voor de schuttend de boventoon voerden. Later is men dit de nootdag gaan noemen
De schutten was een van de drie belangrijke instellingen van de stad die uit een zeer oude organisatie is ontstaan en die wij noemend, de wetgevende, de rechtsprekende en de uitvoerende macht. De raad van de gemene burgers was de wetgevende macht, de schepenbank de rechtsprekende macht en de stadsschutterij. Oorspronkelijk is hun taak gegroeid uit een taak die ervoor moesten zorgen dat de samenleving beschermd was en goed kon functioneren. Schutten is dan ook niet van schieten afgeleid maar van beschermen: beschutten en het Duitse schütze.
Met de komst van het buskruit en de kanonnen en de opkomst van de beroepslegers verdween de rol van de schutten om bij oorlog de stad te beschermen; bleef de politietaken.
Met de komst van de Fransen verloren de schutten hun voorrechten en werden gezelligheidsverenigingen.

De stadsschutterij was een rijke vereniging. Zo had deze schutterij al in de 14e eeuw (1385) van de graaf Reinoud van Valkenburg de inkomsten uit de verpachtingen van gracht en wal ontvangen. Van de verpachtingen van de wal waren drie stukken uitgesloten. Deze lagen aan het eind van de Winkelstraat, van de Notarisstraat en de Peulenstraat. Op het eind van de Winkelstraat lag op de wal het Jodenkerkhof; hier mocht alleen het gras afgedaan worden. Op het einde van de Notarisstraat en de Peulenstraat lagen op de wal twee weitjes, die door de vrouwen gebruikt werden om de witte was te bleken. Dit was het witter maken en schoner maken van de witte was onder invloed van de zon en het grasveld.