In het kerkplein treffen we de volgende twee bezienswaardigheden aan:
a. de putdeksels met afbeelding van het gemeentewapen van Susteren anno 2000
b. Markeringen (lijnen door afwijkende stenen) van de kloostergang van de abdij van Susteren
c. De laat Ottoonse Amelbergabasiliek (1030?-1070)
Putdeksel met gemeentewapen 2003: Op de putdeksels in het kerkplein staat een afbeelding van het gemeentewapen van Susteren rond 2000. DE afbeelding is een combinatie van de afbeeldingen op het schepenwapen (wellicht vóór 1250) en het stadszegel van Susteren (1260). Hierop staan twee meisjes c.q. dames afgebeeld die een verbeelding zijn van de naam Susteren. Telgen uit de familie van Valkenburg, aanvankelijk ook heer van Valkenburg, waren heer van Susteren in de periode 1100 – 1400. Zij zijn enerzijds afgebeeld door de valken en de attributen ervan (mutsje met pauwenveer en loerapparaat om de valken te lokken) Dit is afkomstig uit het schepenzegel en de leeuw is afkomstig uit het stadswapen.
IN het kerkplein wordt met behulp van twee rondlopende lijnen gemaakt met stenen de begin 12e eeuwse kloostergang zichtbaar gemaakt, De kloostergang was de ruimte rondom een binnentuin of binnenplaats van de abdij. Het was een vierkante ruimte. De gebouwen van de abdij hadden allemaal een deur die uitkwam op de kloostergang en die leidde de mensen naar de abdijkerk, de Amelbergakerk.
In de lage, kleine halruimte ziet men aan de buitenkant in de muur nog de contouren van enkele toegangen vanuit de kloostergang naar de kerkruimte.

In de kloostergang ziet men een grote ronde gedenksteen met een tekst op. Deze steen markeert de plek waar in de periode einde zevende eeuw tot in de negende eeuw een regenwaterput, een cisterne, heeft gestaan. Deze put was opgebouwd met stenen en had een stenen vloer. Hij werd indertijd door Henk Stoepker, de archeoloog die de opgravingen leidde, gedateerd in de tweede helft van de zevende eeuw. Het is dus een ander type dan de grondwaterput.
Op de steen staat dat Willibrord uit deze put gedronken heeft. Deze bisschop was in 714 uit zijn bisdom verdreven door koning Radboud van de Friezen en had in Susteren voor zijn monniken in de vorm van een herbouwd Papenmunster van Pepijn van Herstal een tijdelijk onderkomen gekregen. Nadat Karel Martel de Friezen verslagen had vertrok Willibrord weer en ontving in 723 Utrecht
De kerk is een laat Ottoons bouwwerk. Dit kan men niet aan de buitenkant zien: alle kerken vanaf de Romeinse tijd tot en met de Romaanse bouwstijl zagen er ongeveer zo uit, al is de buitenkant afhankelijk van hetgeen men binnen wilde realiseren. De kerk is ook een kruiskerk: niet alleen een bouwwerk in oost-west richting , maar tussen priesterkoor en middenschip was ook een gebouw in noord-zuid richting.
Het gebouw is oorspronkelijk opgetrokken uit Maaskeien en laat zien boven de deuren en vensters de halve ronde boog, die al in de Romeinse tijd gangbaar was. Minder opvallend zijn de dikte van de muren die variëren van ca 65 cm tot140 cm: zie het uitsteken van de torens, waar en 70 cm muur aan een 140 cm muur vastzit; binnen loopt de muur “rechtdoor”.
De kerk is gebouwd ca. 1030-1070. In de kerk zijn zeven stenen Frankische sarcofagen uit de zevende eeuw aangetroffen. De voorganger kerk, die slechts zes bij 11 meter was, een Mariakerk, dateerde dus vrijwel zeker uit de zevende eeuw.
Voor het onderscheid van de laat Ottoons kerk en de Limburgse Romaanse kerken (Maastricht, Rolduc) is het raadzaam om de kerk inwendig te bezoeken.
Route: volg pad tussen Stift en Vastrada tot aan het kerkhof